Ιατρείο Αθήνας: 210 7222942
Ιατρείο Τρίπολης: 2710 223202
Χειρουργός Ουρολόγος Αθήνα Ιωάννης Σ. Μπουζαλάς, Κιρσοκήλη

Κιρσοκήλη είναι μια συχνή πάθηση που εμφανίζεται στους νέους άνδρες και αποτελεί μια από τις συχνότερες αιτίες ανδρικής υπογονιμότητας (ευτυχώς αναστρέψιμης), καθώς μειώνει την παραγωγή σπερματοζωαρίων. 

Κιρσοκήλη


Τι είναι η κιρσοκήλη ;

<br>
Κιρσοκήλη ονομάζεται η κιρσοειδής διεύρυνση των φλεβών του όρχεως, οι οποίες ονομάζονται σπερματικές φλέβες. Στην πλειονότητα των περιπτώσεων εμφανίζεται στην αριστερή πλευρά.

Aποτελεί τη συχνότερη αιτία, αλλά ευτυχώς αναστρέψιμη, ανδρικής υπογονιμότητας, καθώς μειώνει σημαντικά την παραγωγή σπερματοζωαρίων.
Υπάρχουν τρεις βαθμοί της πάθησης, ανάλογα με το μέγεθός της (μικρή, μέτρια, μεγάλη) και στο 50% των ασθενών διαπιστώνεται ελαττωμένη ανάπτυξη του σύστοιχου όρχεως.

• Κιρσοκήλη 1ου βαθμού (μικρή) : ψηλαφητή μόνο κατά τη δοκιμασία Valsava.
• Κιρσοκήλη 2ου βαθμού (μέτρια) : ψηλαφητή κατά την ηρεμία, αλλά όχι ορατή.
• Κιρσοκήλη 3ου βαθμού (μεγάλη) : ψηλαφητή και ορατή κατά την ηρεμία.

Η κιρσοκήλη στο 90% των περιπτώσεων εμφανίζεται αριστερά, ενώ στο 10% είναι αμφοτερόπλευρη.

Είναι συχνή πάθηση; Πού οφείλεται ;

<br>
Πρόκειται για μια σχετικά συχνή πάθηση, που εμφανίζεται σε νέους άνδρες στις ηλικίες μεταξύ 15 και 25 ετών και αποτελεί την πιο συχνή αιτία υπογονιμότητας. Από τους άνδρες με πρόβλημα γονιμότητας, το 25% έχουν ιστορικό κιρσοκήλης. Στο γενικό πληθυσμό ανδρών υπολογίζεται ότι περίπου 12% έχουν κιρσοκήλη.


Η πάθηση οφείλεται σε ανεπάρκεια των βαλβίδων, που υπάρχουν μέσα στις φλέβες και κανονικά επιτρέπουν τη ροή του αίματος μόνο από την περιφέρεια προς το κέντρο, ενώ όταν ανεπαρκούν το αίμα μπορεί να παλινδρομεί από τις μεγαλύτερες προς τις μικρότερες φλέβες, πράγμα που έχει ως συνέπεια την κιρσοειδή διεύρυνση. Άλλοι πιθανοί λόγοι εμφάνισης κιρσοκήλης είναι: α) η κάθετη εκβολή της αριστερής έσω σπερματικής φλέβας στην υψηλής πίεσης νεφρική φλέβα δίκην “Τ”, οπότε εξηγείται και η συχνότερη εμφάνιση στην αριστερή πλευρά, β) η έλλειψη βαλβίδων κοντά στο σημείο εκβολής της έσω σπερματικής φλέβας, γ) η συμπίεση της φλέβας επί του μείζονος ψοΐτη μυός (φαινόμενο καρυοθραύστη).
Πολύ σπάνια, μπορεί να οφείλεται σε πίεση των σπερματικών φλεβών από κάποιον όγκο του νεφρού. Για τον λόγο αυτό πάντα γίνεται έλεγχος της κοιλιακής χώρας με υπερηχογράφημα.


Ποια είναι τα συμπτώματα και ποιες οι επιπτώσεις της κιρσοκήλης;

<br>
Συμπτώματα γενικά δεν υπάρχουν ή είναι πολύ ήπια. Συνήθως ο άνδρας ανακαλύπτει την πάθηση στα πλαίσια διερεύνησης λόγω υπογονιμότητας. Τα συνηθέστερα συμπτώματα που εκδηλώνει μικρός αριθμός πασχόντων είναι αίσθημα βάρους στους όρχεις και ήπιος πόνος. Σε μεγάλες κιρσοκήλες ο άνδρας μπορεί να αισθάνεται πόνο ή τράβηγμα στον όρχι, ιδίως μετά τη σεξουαλική επαφή ή την έντονη σωματική δραστηριότητα.
Σπανιότερα μπορεί να διακρίνει τις διογκωμένες φλέβες πάνω από τον όρχι ή και να τις ψηλαφήσει σαν “σακούλι με σκουλήκια”. Οι όρχεις μπορεί να έχουν μειωμένο μέγεθος λόγω ατροφίας.


<br>

<br>
Οι επιπτώσεις της κιρσοκήλης στον οργανισμό αφορούν κυρίως την σπερματογένεση.
Όπως ήδη αναφέρθηκε αποτελεί τη συχνότερη αιτία ανδρικής υπογονιμότητας. Η ποιότητα του σπέρματος βλάπτεται με τρόπο σύνθετο και σε πολλές πτυχές άγνωστο. Η άποψη που επικρατεί είναι ότι η αυξημένη θερμοκρασία του όρχι λόγω της παραμονής στάσιμου αίματος είναι η κυριότερη αιτία.  Άλλη αιτία που έχει προταθεί για τη βλαπτική επίδραση της κιρσοκήλης στη σπερματογένεση είναι η παλινδρόμηση τοξικών μεταβολιτών από τη νεφρική φλέβα.
Οι παράμετροι του σπέρματος που κυρίως επηρεάζονται είναι η κινητικότητα και η μορφολογία των σπερματοζωαρίων.

Είναι πολύ σημαντικό ωστόσο να αναφέρουμε, ότι οι βλάβες στα σπερματικά σωληνάρια που προέρχονται από την πάθηση ανευρίσκονται αμφοτερόπλευρα και όχι μόνο στο σύστοιχο με την κιρσοκήλη όρχι, αν και στον τελευταίο είναι πιο έντονες. Αυτό βεβαίως δείχνει πως ενώ η κιρσοκήλη είναι συνήθως μια πάθηση ετερόπλευρη, η επίδρασή της είναι αμφοτερόπλευρη. 

Πώς γίνεται η διάγνωση της κιρσοκήλης ;

<br>
Επειδή η επίδραση της κιρσοκήλης είναι βαθμιαία, η έγκαιρη διάγνωση της πάθησης καθώς και η διάγνωση της υποκλινικής κιρσοκήλης (αυτής δηλαδή που δεν έχει δώσει πλήρη συμπτωματολογία) είναι πολύ σημαντική για την θεραπεία της νόσου. 

Η φυσική εξέταση αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο στη διάγνωση της κιρσοκήλης.
Επισκοπείται αρχικά το όσχεο για την εκτίμηση του μεγέθους των όρχεων και την ύπαρξη ορατών κιρσοειδώς διατεταμένων φλεβών. Στη συνέχεια ψηλαφούνται οι όρχεις για την εκτίμηση και πάλι του μεγέθους καθώς και της σύστασής τους, όπως και οι σπερματικοί τόνοι για τον έλεγχο ψηλαφητής κιρσοκήλης και της εκτίμησης του βαθμού αυτής. Η εξέταση γίνεται σε ύπτια και σε όρθια θέση, καθώς και με δοκιμασία Valsava.

<br>

Η διάγνωστικη προσέγγιση συμπληρώνεται με ένα ειδικό υπερηχογράφημα οσχέου (Doppler οσχέου), όπου γίνονται ορατές οι φλέβες, μετράται η διάμετρός τους και φαίνεται η πλήρωσή τους με αίμα που λιμνάζει και παλινδρομεί, δημιουργώντας τη φλεβική συμφόρηση του όρχεως.

Με το έγχρωμο Doppler θα γίνει επιβεβαίωση μιας αμφίβολης περίπτωσης, ενώ θα διαγνωσθεί και η υποκλινική κιρσοκήλη. Για να τεθεί η διάγνωση της κιρσοκήλης θα πρέπει να ανευρεθούν περισσότερες από 2 φλέβες με διάμετρο πάνω από 3 mm και παλινδρόμηση σε δοκιμασία Valsava.

<br>

Το επόμενο βήμα είναι το σπερμοδιάγραμμα που αποτελεί τη βασική εργαστηριακή εξέταση για τον έλεγχο της γονιμότητας του άνδρα. Η ποσοτική και ποιοτική ανάλυση του σπέρματος θα μας δώσει πολύτιμες πληροφορίες για την ικανότητα προς γονιμοποίηση και τεκνοποίηση του ασθενούς.

<br>

Ποια είναι η θεραπεία της κιρσοκήλης ;

<br>
Η αντιμετώπιση της κιρσοκήλης είναι αποκλειστικά χειρουργική. Η αρχή της χειρουργικής θεραπείας είναι η διακοπή της κυκλοφορίας των σπερματικών φλεβών. Έχουν περιγραφεί και εφαρμοσθεί κατά καιρούς διάφορες χειρουργικές τεχνικές για τη διόρθωση της κιρσοκήλης :
α) υψηλή απολίνωση (μέθοδος Palomo)

β) βουβωνική απολίνωση (μέθοδος Ivanissevich)
γ) υποβουβωνική απολίνωση 
δ) λαπαροσκοπική απολίνωση
ε) μικροχειρουργική αποκατάσταση (χρήση χειρουργικού μικροσκοπίου)

Η μικροχειρουργική θεωρείται η μέθοδος εκλογής από τη διεθνή ιατρική κοινότητα για την αντιμετώπιση της κιρσοκήλης, με το μικρότερο ποσοστό υποτροπών-επιπλοκών. 

Ορισμένοι ουρολόγοι προτιμούν αντί επέμβασης την έγχυση σκληρυντικών ουσιών στο δίκτυο της έσω σπερματικής φλέβας υπό ακτινοσκόπηση (τεχνική Tauber).

Οι επεμβάσεις κιρσοκήλης είναι μικρής βαρύτητας και ο ασθενής παραμένει στην κλινική συνήθως μία ημέρα και μπορεί να επιστρέψει άμεσα στις δραστηριότητές του.


Η διόρθωση της κιρσοκήλης εξασφαλίζει τη διατήρηση της ποιότητας του σπέρματος ή τη βελτίωσή του όταν υπάρχουν διαταραχές οφειλόμενες στην πάθηση. Τα αποτελέσματα της επέμβασης θα φανούν στο σπερμοδιάγραμμα τέσσερις με έξι μήνες μετά το χειρουργείο.
Υπολογίζεται ότι σε περίπου 10% των ανδρών που έχουν υποβληθεί σε χειρουργική θεραπεία για κιρσοκήλη, η πάθηση μπορεί να εμφανιστεί ξανά.